|
Jan Jackowicz-Korczyński
Rola biblioteki szkolnej w społeczeństwie informacyjnym:
biblioteka szkolna i pedagogiczna w programie "Interkl@sa";br>
integracja bibliotek - formy współpracy;br>
projekt organizacji centrum informacji multimedialnej i internetowej.
O potrzebie przekształcenia bibliotek szkolnych w szkolne Multimedialne i Internetowe Centra Informacji w ścisłej współpracy z Bibliotekami Pedagogicznymi i otwarciem na współpracę z publicznymi bibliotekami samorządowymi decydują 3 podstawowe czynniki:
- Odnowione rozumienie celów systemu edukacji w realizowanej reformie
(Załącznik nr.1 )Wszystkie załączniki zawierają materiały informacyjne lub źródłowe dla poszczególnych tematów
- Zmiany cywilizacyjne związane z burzliwym rozwojem technologii cyfrowych i komunikacyjnych
(Załącznik nr.2)
- Jednoznacznie określone kierunki rozwoju Unii Europejskiej w perspektywie Polskiej akcesji do jej struktury.
Zobacz liczne załączniki materiałów źródłowych:
Wstępna koncepcja nowej roli biblioteki szkolne i pedagogicznej została sformułowana w trakcie prac Zespołu DS. Systemu Edukacji Informacyjnej w powołanego przy Departamencie Doskonalenia Nauczycieli w MEN w 1998 roku.
Tezy wyniku pracy zespołu zostały włączone w Strukturę Zadań na lata 2000/2001 Programu INTERKL@SA. a koncepcja przekształcenie biblioteki szkolnej w Multimedialne i Internetowe Szkolne Centrum Informacji znalazło swoje miejsce jako jeden z głównych celów strategicznych INTERKL@SY.
Na Targach Poznańskich INFOSYSTEM'2000 w ramach prezentacji interklasy demonstrowano również przykład takiej szkolnej biblioteki jutra. Na INFOSYSTEMIE w pawilonie 11-tym targów (pawilon pod iglicą) zorganizowano symulowaną szkołę jutra wyposażoną w środki multimedialne oraz łącze internetowe. W klasach tych przez cały okres targów odbywały się przykładowe lekcje pokazowe uczniów szkól poznańskich. Pomiędzy symulowanymi klasami zaistniała na targach również biblioteka szkolna jako Multimedialne Centrum Informacji wyposażona odpowiednio w spory zbiór multimedialnych programów edukacyjnych oraz internetowe łącze dostępne dla uczniów.
http://www.biblioteka.edu.pl/emrowa/emrowa01.html oraz http://www.interszachy.plocman.pl/targi/ ).
W gminie Wiejskiej Pruszcz Gdański realizowany jest pilotaż wzorcowego utworzenia sieci bibliotek szkolnych współpracujących ze sobą poprzez internet. (http://www.biblioteka.edu.pl/emrowa/) Gotowość rozszerzenia pilotażu zgłosiło wiele gmin z terenu całej Polski.
ZAŁOŻENIA KONCEPCYJNE SYSTEMU.
Zdecydowanie nową jakość dla bibliotek wszelkiego rodzaju wniósł dynamicznie rozwijający się na przestrzeni ostatnich lat INTERNET. Nowa jakość dotyczy w szczególności:
- ZASOBÓW - udostępnienie olbrzymiej biblioteki informacji w systemie WWW (Światowej Pajęczyny Informacji)
- KOMUNIKACJI - umożliwienie bezpośredniego kontaktowania się ze sobą użytkowników sieci poprzez INTERNET
Wyposażenie biblioteki w stałe łącze internetowe stwarza bibliotece nowe możliwości ale równocześnie stawia nowe wyzwania.
ZASOBY EDUKACYJNE INTERNETU.
Zasoby WWW w internecie jawią się jako jedna wielka, globalna biblioteka wirtualna. Wielkie zasoby informacji ważnej, ciekawej, pożytecznej, prawdziwej lub fałszywej, ale również nijakiej lub byle jakiej, niepotrzebnej oraz społecznie lub jednostkowo szkodliwej umiejscowione są gdzieś w cyberprzestrzeni. Cała ta informacja dostępna jest bez ograniczeń w dowolnym miejscu sieci.
Największą siłą tych zasobów jest ich ilość i różnorodność oraz łatwość dostępu.
Największa jej niedogodnością jest ich nieuporządkowanie.
Użytkownikowi zasoby WWW internetu jawią się jako olbrzymi magazyn biblioteczny z zasobami, które nie mają ani inwentarzy, ani katalogów, a jedynie szczątkowe ich próbki. Próbami takiego uporządkowania zasobów są dynamicznie rozwijające się katalogi Portali Internetowych. Z powodów czysto techniczno- realizacyjnych obejmują one tylko kilkuprocentowy wycinek zasobów sieciowych.
Użytkownicy internetu skazani są w wyszukiwaniu informacji używać automatycznych wyszukiwarek. Wyszukiwarka jak każdy robot wykonuje selekcję materiałów czysto mechaniczną co z kolei przerzuca pracochłonność i uciążliwość selekcji wyszukanego materiału na każdego użytkownika.
Utrudnienia takiego nie ma w tradycyjnych zbiorach bibliotecznych, które są opracowane skatalogowane. Opis katalogowy zawiera nie tylko indeks przedmiotowy, ale również działowa klasyfikację tematyczną (UKD).
Biblioteczne, tematyczne bibliografie wskazujące często tworzone są jako bibliografie adnotowane - to znaczy iż każda jednostka zaopatrzona jest odpowiednio w merytoryczny krótki komentarz.
POSTULATEM STANDARDOWEJ PRACY BIBLIOTEKARZA jest OPRACOWANIE (skatalogowanie) nowego dla biblioteki, ale bardzo potrzebnego dla edukacji, zbioru dokumentów jakimi są zasoby WWW w INTERNECIE. Ich wielość powoduje, że możliwe jest to tylko poprzez zbiorowy wysiłek całej sieci sieci bibliotek i współpracujących ze sobą bibliotekarzy
MOŻLIWOŚĆ KOMUNIKACJI.
Internet stwarza niespotykane dotychczas w historii cywilizacji ludzkiej możliwości komunikacji:
- poczta elektroniczna (tzw. E-mail)
- tzw. internetowe pogaduszki (CHAT. IRC)
- wideokonferencję (np. Microsoft NETMITING).
- Możliwość przesyłania dowolnych dokumentów (nawet multimedialnych) przez protokół FTP lub jako załączniki do listów poczty elektronicznej.
- Części składowe narzędzi budowania programów komputerowych posiadają ,,gotowe klocki lego'' do tworzenia w oprogramowaniu komputerowym dowolnych mechanizmów wymiany danych (w językach programowania zwanych ,,wtyczkami'' - socket).
Tak silne mechanizmy komunikacyjne w sieci internet stwarzają warunki do efektywnej współpracy bibliotekarzy w dowolnych miejscach przestrzeni geograficznej.
STWARZA TO REALNE MOŻLIWOŚCI UTWORZENIA SIECI BIBLIOTEK i WSPÓŁPRACUJĄCYCH ZE SOBĄ BIBLIOTEKARZY.
Internet, tak jak w sposób decydujący wpłynął na tempo GLOBALIZACJI, w podobny sposób może zostać użyty dla BIBLIOTECZNEJ i EDUKACYJNEJ INTERGRACJI.
Biblioteki szkolne i pedagogiczne wyposażone w stałe łącza internetowe zyskują niespotykane dotychczas możliwości:
- Współpracy w zakresie tworzenia katalogów bibliotecznych (koniec z powielaniem tych samych czynności we wszystkich niemal bibliotekach szkolnych)
- Wymiany gromadzonych danych w postaci cyfrowej.
- Możliwości wzajemnej konsultacji
- Wspólnego inwentaryzowania zasobów edukacyjnych Internetu
Na szczególną uwagę zasługuje ostatnia z wymienionych możliwości. Wydaje się być sprawa oczywistą , ze standardowa czynnością pracy bibliotekarza jest opracowanie zbiorów.
Rozszerzenie zakresu udostępnianych w bibliotece zbiorów o bogate zasoby internetowe powinnno w konsekwencji prowadzić do konieczności bibliotecznego opracowania tego nowego zbioru (katalog?, inwentarz?).
Jest to możliwe i wyłącznie możliwe poprzez sieć współpracujących ze sobą bibliotekarzy szkolnych.
Możliwości komunikacyjne internetu stwarzają realne szanse realizacji takiego projektu.
Autorski projekt inicjatywy współpracy bibbliotek szkolnych w zakresie indeksacji zasobów internetowych nazwano roboczo e-mrowa . Mrówcza pracowitość dużej ilości bibliotekarzy jest w stanie przełamać pułapkę Światowej Pajęczyny Informacji (WWW) - stąd symbol projektu: mała mróweczka przedzierająca się przez pajeczynę.
Projekt przedstawiany w Brukseli w trakcie wizyty studyjnej Pomorskiego Stowarzyszenia Gmin Wiejskich w listopadzie 1999 roku wywołał spore zainteresowanie.
WARUNKI REALIZACYJNE.
Każda biblioteka szkolna i pedagogiczna MUSI BYĆ WYPOSAŻONA W STAŁE ŁACZE INTERNETOWE!!!! Jest to pierwszy i najważniejszy warunek jakiejkolwiek współpracy bibliotek ze sobą i zapoczątkowania przekształcania biblioteki szkolnej=wypożyczalni książek w Szkolne Centra Informacji.
Program INTERKL@SA zakłada w swoich zamierzeniach, że komputery i stałe łącza internetowe powinny zatroszczyć się samorządy terytorialne będące organami prowadzącymi szkoły.
Koszty całego przedsięwzięcia są minimalne - zyski dla gminy bardzo duże.
Atmosfera wokół Unijnego programu e-Europe i zabiegów samorządów terytorialnych w kierunku przygotowania się do integracji z UE stwarzają bardzo korzystną atmosferę negocjacji z Samorządami sfinansowania łączy internetowych dla bibliotek szkolnych. (zobacz załączniki).
Interklasa poczyniła w tym zakresie wiele posunięć, między innymi:
- Konferencja dla samorządowców (załączniki)
- inicjatywa utworzenia regionalnych, gminnych punktów informacji o UE w oparciu o biblioteki szkolne
- Współpraca ze stowarzyszeniem Miasta W Internecie
W projekcie zakupów centralnych realizowanych w roku 2001 przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, wspieranym przez Program Interklasa, przewidziano zakup serwerów intranetowych i komputerów dla bibliotek szkolnych w szkołach ponad gimnazjalnych
Biblioteki pedagogiczne powinny zostać wyposażone w stałe łącze i odpowiednia ilość sprzętu komputerowego przez organy prowadzące - sejmiki samorządowe.
Techniczne możliwości realizacyjne.
Obecnie stwarzana są coraz to nowe techniczne możliwości stałego dostępu do internetu oferowane przez różnych operatorów. Proces ten dopiero w bieżącym roku zaczął nabierać rozpędu. W pierwszej kolejności należy próbować udrożnić postulowany system w rejonach gdzie istnieją już możliwości pozyskania stałego łącza internetowego za niewygórowane koszty instalacyjne i eksploatacyjne. Przykładem takich rozwiązań mogą być:
- Szybki Dostęp Do Internetu (SDI) oferowany przez TPSA
(abonament miesięczny - 160 zł)
- Telewizja kablowa
(np. w Wejherowie abonament miesięczny poniżej 100 zł)
Gwałtowny postęp w rozwoju usług dostępu do internetu powinien w najbliższym czasie zaowocować zwiększeniem ilości ofert również na terenach, gdzie nie ma obecnie możliwości technicznych zabezpieczenia stałego łącza.
Udrożnienie stałych łączy internetowych stanie się kamieniem milowym przekształcenia bibliotek szkolnych w postulowanym kierunku.
Kierunek drugiego etapu przekształcenia bibliotek.
- Nawiązanie stałego kontaktu roboczego poprzez biblioteki szkolne:
- Wymiana opisów katalogowych
- Podjęci współpracy indeksacji zasobów internetowych
- Wykorzystanie łączy dla samokształcenia kierowanego
- Wymuszenie na producentach oprogramowania bibliotecznego (MOL i inne) przystosowania ich do możliwości współpracy bibliotek poprzez internet.
- Zainicjowanie współpracy w zakresie tworzenia polskiej wersji Europejskiego Tezaurusa Edukacyjnego.
Współpraca z partnerami wspierającymi przekształcenie biblioteki.
- Prace zespołu roboczego bibliotekarzy szkolnych i pedagogicznych przy MEN
- INTERKL@SA - postulat utworzenia podgrupy zadaniowej dla spraw biblioteki.
- Utworzenie na portalu INTERKL@SA serwisu informacyjnego dla bibliotekarzy szkolnych oraz Elektronicznego Biuletynu Bibliotekarzy Szkolnych
- Współpraca ze stowarzyszeniami samorządowymi, edukacyjnymi i bibliotecznymi
- Współpraca z Uczelniami Wyższymi
- Znalezienia partnerów zagranicznych do współpracy w zakresie przekształcania bibliotek szkolnych zgodnie z założeniami programu e-Europe.
Przypisy:
- Poniżej załączniki do materiałów źródłowych dla tego zagadnieniena.
UWAGA!
Stan na listopad 200 (materiały przygotowane na konferencję).
Przy aktualnym tempie zmian dotyczących TI materiały na dzień dzisiejszy byłyby o wiele szersze, bogatsze oraz bardziej jednoznaczne dla postulowanego dla bibliotek kierunku zmian. (wstecz)
| 