Jan Jackowicz-Korczyński Zalącznik nr. 1 Odnowione rozumienie celów systemu edukacji w realizowanej reformie Tradycyjnie rozumiana i realizowana edukacja obrosła pewną niebezpieczną nieprawidłowością. Można ją nazwać procesem scholaryzacji edukacji. Zniekształcenie to polega na zachwianiu proporcji podmiotu i celu edukacji na linii: uczeń - szkoła (student - uczelnia). Celem ucznia jest uczęszczać do szkoły i ,,przechodzić'' z klasy do klasy w celu ukończenia szkoły. Dla studenta celem nadrzędnym jest: ,,bycie studentem'', a jedynie ważnym: ,,zaliczyć'' oraz ostatecznie uzyskać dyplom ukończenia studiów. Praktyka życia codziennego wskazuje, że z postawy ,,bycia'' uczniem (studentem) niekoniecznie wynika postawa uczenia się. Uczenie się jest często tylko narzędziem zachowawczym względnej stabilizacji w środowisku szkoły lub ,,zaliczania'' na uczelni wyższej. Rola nauczyciela w tej strukturze sprowadza się często do roli zwykłego urzędnika. Wdrażana reforma edukacji uczyniła jednym ze swoich celów eliminację tej nieprawidłowości. Wyraźnie podkreśla się, że podstawowym podmiotem edukacji jest osoba, a cały proces edukacji ma na celu umożliwienie jej prawidłowego rozwoju. Współcześnie bardzo wyraziście podkreśla się nadrzędność aktywności ucznia przez ,,uczenie się'' (learning). Nauczanie (teaching) pełni tylko rolę pomocniczą. Nauczyciel i szkoła są elementami ,,pomocniczości'' do nabywania umiejętności samouczenia się. Tylko w ten sposób szkoła przygotować może ucznia do dorosłego życia w społeczeństwie. Umiejętność samouczenia się jest czynnikiem niezbędnym dla kreatywnego i twórczego egzystowania dorosłego człowieka we współczesnym społeczeństwie. Niemal każdy zawód wymaga nieustannego ,,bycia na bieżąco'', co prowadzi do konieczności kształcenia ustawicznego (Continuing Education). Tempo postępu cywilizacyjnego narzuca konieczność uczenia się przez całe życie (Life-Long Learning). Współcześnie mówi się o postulacie społeczeństwa edukacyjnego (Education Society). European Round Table of Industrialists podaje charakterystyczne cechy tak rozumianego społeczeństwa. Oto niektóre z nich: Uczenie się jest akceptowane jako nieustająca aktywność przez całe życie. Uczniowie biorą odpowiedzialność za swoje własne postępy. Ocena raczej potwierdza postęp, niż znajduje błędy. Zdolności, osobiście zdobywane wartości, a także praca zespołowa są traktowane jednakowo w dążeniu do wiedzy. Uczenie się jest rodzajem partnerstwa między uczniami, rodzicami, nauczycielami, pracodawcami i społeczeństwem, wszyscy pracują razem nad poprawą umiejętności (1) Charakterystycznym dla społeczeństwa edukacyjnego jest często celebrowanie uczenia się indywidualnie, w rodzinach, w społeczności i w szerokim świecie . W społeczeństwie edukacyjnym - do jakiego zmierzamy - uczeń, nauczyciel, rodzic i każdy wykształcony człowiek okazuje się być ,,osobą uczącą się'' - potencjalnym klientem NOWEJ BIBLIOTEKI. Uczeń różni się od dojrzałych osób wyłącznie tym, że dopiero kształtowane są w nim podstawy oraz umiejętności racjonalnego i samodzielnego kształcenia. (1) Wynikają stąd określone postulaty dla roli biblioteki szkolnej. Powinna stać się miejscem dostępu do informacji oraz kształtowania podmiotowego jej wykorzystania. Edukacja ma wykształcić UMIEJETNOŚCI: Wyszukania oczekiwanej informacji Odpowiedniego ZROZUMIENIA znalezionej informacji Krytycznej selekcji znalezionej informacji Pragmatycznej selekcji wyszukanej informacji (użytecznej dla wykorzystania w konkretnym działaniu, które było powodem sięgnięcia po wyszukiwana informację. Twórczego przekształcenia informacji dla zrealizowania planowanego celu działania Praktycznego wykorzystania informacji. Proces ten powinien również ustrzec przed pułapką szoku informacyjnego i szoku medialnego, w które wpędzają psychikę człowieka NOWE MEDIA (TV, Internet) Szok medialny: widzę, czuję - nie rozumię [oglądactwo] Szok informacyjny - wiele widziałem, wszystko zrozumiałem - nic nie pamiętam [media złodziejem czasu] W tak rozumianym procesie edukacji BIBLIOTEKA SZKOLNA jawi się jako centralne i najważniejsze miejsce w szkole, w którym dostępna jest UPORZĄDKOWANA (!!!!) INFORMACJA oraz wsparcie fachowego bibliotekarza dla optymalnego i PODMIOTOWEGO jej praktycznego wykorzystania. Tak rozumiana biblioteka jest Przedmiotową szkolną pracownią dla przysposobienia do UCZENIA SIĘ USTAWICZNEGO. Jan Jackowicz-Korczyński jan.korczynski@interklasa.pl konsultant ds. bibliotek Programu INTERKL@SA   PRZYPISY: Źrodło: Cochinaux & De Woot, 1999.- cyt za: Bogdan Galwas : Uniwersytet otwarty..., W: Otwarty Uniwersytet Ludowy w Rusocinie, Gdańsk: Pomorskie Towarzystwo Edukacyjne, 1999 (wstecz) N. Longworth & K. Davies: Lifelong Learning, 1996. - cyt. za: B. Galwas, tamże (wstecz) Na podstawie: Jan Jackowicz-Korczyński : Biblioteki pedagogiczne postulowane kierunki przemian. EBIB nr 1 2000 r..- http://ebib.oss.wroc.pl/biuletyn/ebib09/jjk.htm